2015 jylǵy 6 sáýir, Astana qalasy
Bıologııalyq qaldyqtardy kádege jaratý, joıý qaǵıdalaryn bekitý týraly
«Veterınarııa týraly» 2002 jylǵy 10 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 8-babynyń 46-11) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn:
1. mQosa berilip otyrǵan Bıologııalyq qaldyqtardy kádege jaratý, joıý qaǵıdalary bekitilsin.
2. ıııQazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń Veterınarııa jáne tamaq qaýipsizdigi departamenti zańnamada belgilengen tártippen:
1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin;
2) osy buıryq memlekettik tirkeýden ótkennen keıin kúntizbelik on kún ishinde onyń merzimdi baspasóz basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq- quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa jiberilýin;
3) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda ornalastyrylýyn qamtamasyz etsin.
3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstrine júktelsin.
4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Mınıstr A.MAMYTBEKOV
Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń
2015 jylǵy 6 sáýirdegi №16-07/307 buıryǵymen bekitilgen
Bıologııalyq qaldyqtardy kádege jaratý, joıý qaǵıdalary
1. Jalpy erejeler
1. Osy Bıologııalyq qaldyqtardy kádege jaratý, joıý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) «Veterınarııa týraly» 2002 jylǵy 10 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 8-babynyń 46-11) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi jáne bıologııalyq qaldyqtardy kádege jaratý, joıý tártibin aıqyndaıdy.
2. Osy Qaǵıdalarda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady:
1) bıologııalyq qaldyqtar – janýarlardyń ólimi, tiri organızmdermen jáne bıologııalyq tindermen (materıaldarmen) veterınarııalyq praktıkalyq jáne ǵylymı qyzmet pen eksperımentter nátıjesinde túzilgen, sondaı-aq janýarlardy ósirýdi, daıyndaýdy (soıýdy), janýarlardy, janýarlardan alynatyn ónimder men shıkizatty saqtaýdy, qaıta óńdeý men ótkizýdi júzege asyratyn óndiris obektileriniń, veterınarııalyq preparattardy, jemshóp pen jemshóp qospalaryn óndirý, saqtaý jáne ótkizý jónindegi uıymdardyń qyzmeti prosesinde paıda bolatyn materıaldar, zattar, maldan, ósimdikterden jáne mıneraldardan qalǵan qaldyqtar (janýarlardyń ólekseleri, aborttalǵan jáne óli týǵan tólder, veterınarııalyq konfıskattar, jemshóp qaldyqtary);
2) veterınarııa salasyndaǵy maman – veterınarııa salasynda, memlekettik veterınarııalyq uıymdarda qyzmetti júzege asyratyn, veterınarııa mamandyqtary boıynsha joǵary, orta bilimnen keıingi nemese tehnıkalyq jáne kásibı bilimi bar memlekettik organdar bólimsheleriniń qyzmetkeri;
3) mal kómindisi (bıotermııalyq shuńqyr) – arnaıy maqsattaǵy aımaqtardy, sondaı-aq eldi mekendegi ónerkásip uıymdary men basqa da óndiristik, kommýnaldyq jáne qoıma obektilerin qolaısyz faktorlardyń áser etýin azaıtý maqsatynda jaqyn mańdaǵy aýmaqtardan, turǵyn úı-azamattyq maqsattaǵy ǵımarattar men ımarattardy bólip turatyn sanıtarııalyq-qorǵanysh aımaǵyn - aýmaqty saqtaı otyryp, ornalasqan maldardyń ólekselerin zalalsyzdandyrýǵa arnalǵan qurylys.
3. Janýarlardy ósirýdi, janýarlardy, janýarlardan alynatyn ónimder men shıkizatty daıyndaýdy (soıýdy), saqtaýdy, qaıta óńdeýdi jáne ótkizýdi, veterınarııalyq preparattardy, jemshóp pen jemshóp qospalaryn óndirýdi, saqtaýdy jáne ótkizýdi júzege asyratyn jeke nemese zańdy tulǵalar (budan ári – jeke jáne zańdy tulǵalar) óz qyzmetteri prosesinde paıda bolatyn bıologııalyq qaldyqtardy kádege jaratýdy jáne joıýdy júzege asyrady.
Mal ólgen, aborttalǵan nemese óli týǵan tóldi anyqtaǵan sátten bastap, bir táýlikten artyq emes merzimde jeke jáne zańdy tulǵa osy týraly veterınarııa salasynda qyzmetti júzege asyratyn memlekettik organdar bólimsheleriniń qyzmetkerine – veterınarııa salasyndaǵy mamanǵa habarlaıdy. Qolaısyz pýnktterdegi bıologııalyq qaldyqtardy kádege jaratýdy, joıýdy memlekettik veterınarııalyq uıymdar júzege asyrady. Bıologııalyq qaldyqtardy qaıta óńdeý nemese kómý (jaǵý) úshin jetkizýdi jeke nemese zańdy tulǵalar júzege asyrady.
4. «Veterınarııa salasyndaǵy normatıvtik quqyqtyq aktilerdi bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2014 jylǵy 30 qazandaǵy № 7-1/559 buıryǵymen (normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý Tiziliminde № 9891 tirkelgen) bekitilgen Janýarlardyń jáne adamnyń densaýlyǵyna qaýip tóndiretin janýarlardy, janýarlardan alynatyn ónimder men shıkizatty mindetti túrde alyp qoıý jáne joıý júrgiziletin janýarlardyń asa qaýipti aýrýlarynyń tizbesine engizilgen janýarlardyń asa qaýipti aýrýlarynyń qozdyrǵyshtaryn juqtyrǵan nemese kontamınasııalanǵan bıologııalyq qaldyqtar, sondaı-aq eksperımenttik túrde janýarlardyń aýrý qozdyrǵyshtaryn juqtyrǵan zerthanalyq janýarlardyń ólekseleri ornynda nemese jergilikti atqarýshy organdar arnaıy bólgen alańdarda nemese arnaıy qondyrǵylarda órteý jolymen joıylady.
5. Bıologııalyq qaldyqtardy sý aıdyndaryna, qoqysqa arnalǵan konteınerlerge tastaýǵa jáne olardy qoqys tastaıtyn jerlerge, kómýge arnalǵan polıgondarǵa shyǵarýǵa ruqsat etilmeıdi.
2. Janýarlardyń ólimi, tiri organızmdermen jáne bıologııalyq tindermen (materıaldarmen) veterınarııalyq praktıkalyq jáne ǵylymı qyzmet pen eksperımentter nátıjesinde túzilgen bıologııalyq qaldyqtardy kádege jaratý, joıý tártibi
6. Janýarlardyń ólimi, tiri organızmdermen jáne bıologııalyq tindermen (materıaldarmen) veterınarııalyq praktıkalyq jáne ǵylymı qyzmet pen eksperımentter nátıjesinde túzilgen bıologııalyq qaldyqtar:
1) osy Qaǵıdalardyń 4-tarmaǵynda kórsetilgen bıologııalyq qaldyqtardy qospaǵanda, janýarlardyń ólimi, tiri organızmdermen jáne bıologııalyq tindermen (materıaldarmen) veterınarııalyq praktıkalyq jáne ǵylymı qyzmet pen eksperımentter nátıjesinde túzilgen bıologııalyq qaldyqtardy qaıta óńdeýmen aınalysatyn uıymdarda (budan ári – uıym) jemshóp maqsatynda kádege jaratýǵa;
2) mal kómindisinde (bıotermııalyq shuńqyrda) kádege jaratýǵa jatady.
7. Janýarlardyń ólimi, tiri organızmdermen jáne bıologııalyq tindermen (materıaldarmen) veterınarııalyq praktıkalyq jáne ǵylymı qyzmet pen eksperımentter nátıjesinde túzilgen bıologııalyq qaldyqtardy uıymdarda kádege jaratqan kezde suryptaıdy jáne usaqtaıdy jáne mynadaı tizbekti tehnologııalyq operasııalar men rejımderdi negizge ala otyryp, et-súıek, súıek, et, qaýyrsyn undaryna jáne basqa beloktyq jemshóp qospalaryna qaıta óńdeıdi:
1) usaqtalǵan qaldyqtardy vakýýmdy qazandyqtarda 130S°-qa deıin qyzdyrý;
2) 30-60 mınýt 130S° sterıldeý;
3) pisirilgen massany vakýýmnyń astynda 0,05-0,06 MPa qysymymen, 70-80S° temperatýrada 3-5 saǵat keptirý.
Uıymdarda kádege jaratylǵan bıologııalyq qaldyqtar týraly aqparatty «Veterınarııalyq esep pen eseptilik nysandaryn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2014 jylǵy 25 aqpandaǵy № 16-07/114 buıryǵymen (normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý Tiziliminde № 9342 tirkelgen) bekitilgen, «Et jáne sýbónimderin janýarlardan alynatyn ónimder men shıkizatty daıyndaýdy (soıýdy), saqtaýdy, qaıta óńdeýdi jáne ótkizýdi júzege asyratyn obektilerdiń veterınarııalyq-sanıtarııalyq saraptamasyn esepke alý jýrnaly» 3-vet úlgisindegi jýrnalǵa engizedi.
8. Janýarlardyń ólimi, tiri organızmdermen jáne bıologııalyq tindermen (materıaldarmen) veterınarııalyq praktıkalyq jáne ǵylymı qyzmet pen eksperımentter nátıjesinde túzilgen bıologııalyq qaldyqtardy mal kómindisinde (bıotermııalyq shuńqyrda) kádege jaratqan kezde janýarlardyń ólekselerin mal kómindisine (bıotermııalyq shuńqyrǵa) tastar aldynda ár materıaldyń (syrǵalary boıynsha) veterınarııalyq ilestirme qujattarǵa sáıkestigine salystyrýdy júrgize otyryp, olar veterınarııalyq qarap tekseriledi.
Janýarlardyń ólimi, tiri organızmdermen jáne bıologııalyq tindermen (materıaldarmen) veterınarııalyq praktıkalyq jáne ǵylymı qyzmet pen eksperımentter nátıjesinde túzilgen bıologııalyq qaldyqtardy mal kómindisine (bıotermııalyq shuńqyrǵa) ár tastaǵan saıyn, olardyń qaqpaǵyn nyǵyzdap jabady.
9. Janýarlardyń ólimi, tiri organızmdermen jáne bıologııalyq tindermen (materıaldarmen) veterınarııalyq praktıkalyq jáne ǵylymı qyzmet pen eksperımentter nátıjesinde túzilgen bıologııalyq qaldyqtardy joıý arnaıy qondyrǵylarda (ınsenıratorlar, krematorııler, ólekse jaǵatyn peshter jáne osy maqsatta qarastyrylǵan basqa qondyrǵylar), jerden qazylǵan orlarda (shuńqyrlarda) jaǵý ádisi, basqa qol jetimdi tehnıkalyq ádister arqyly janbaıtyn organıkalyq emes qaldyq túzilgenge deıin júzege asyrylady.
Janýarlardyń juqpaly aýrýlarynyń oshaqtaryn joıý kezinde ólgen jáne lajsyz soıylǵan janýarlardyń ólekselerin, sondaı-aq solardan alynǵan janýarlardan alynatyn ónimder men shıkizatty jaǵý epızootııalyq oshaq aýmaǵynda júzege asyrylady.
10. Janýarlardyń ólimi, tiri organızmdermen jáne bıologııalyq tindermen (materıaldarmen) veterınarııalyq praktıkalyq jáne ǵylymı qyzmet pen eksperımentter nátıjesinde túzilgen bıologııalyq qaldyqtardy arnaıy qondyrǵylarda jaǵý múmkin bolmaǵan jaǵdaıda, ol jerde qazylǵan orlarda (shuńqyrlarda) mynadaı ádisterdiń birimen júzege asyrylady:
1) eni men uzyndyǵy mal óleksesin túgel ornalasýyn qamtamasyz etetin jáne tereńdigi 0,5 metr bolatyn aıqysh ornalasqan eki or qazady. Ordyń túbine bir qabat saban, odan keıin shuńqyrdyń joǵarǵy jıegine deıin otyn ne rezeńke qaldyqtaryn nemese basqa qatty janar-jaǵar materıaldardy tóseıdi. Ordyń ortasyna, qıylysqan jerge (aıqasqan) ylǵal bórenelerden belaǵash nemese metall aralyqty salady jáne olarǵa mal óleksesin ornalastyrady. О́lekseniń eki jaq búıiri men ústine otyn qalaıdy jáne ony metall tabaqpen jabady. Shuńqyrdaǵy otynǵa kerosın nemese basqa da janar-jaǵar suıyqty quıyp, órteıdi;
2) eni men uzyndyǵy mal óleksesin túgel ornalasýyn qamtamasyz etetin jáne tereńdigi 0,7 metr bolatyn shuńqyr (or) qazady, shuńqyrdan alynǵan topyraqty shuńqyrdyń jıegine uzyna boıyna tizbek túrinde ornalastyrady. Shuńqyrdy onyń joǵarǵy jıegine deıin jáne oǵan kóldeneń torshalap qoıylǵan qurǵaq otynmen toltyrady.Topyraq úımesine úsh nemese tórt metall aralyqtardy nemese ylǵal bórenelerdi qoıady, olarǵa ólekselerdi ornalastyrady. Sonan soń otyndy jaǵady;
3) uzyndyǵy men eni 2 metr jáne tereńdigi 0,75 metr bolatyn shuńqyr qazady, onyń túbine uzyndyǵy 2 metr, eni 1 metr jáne tereńdigi 0,75 metr bolatyn ekinshi shuńqyr qazady. Tómengi shuńqyrdyń túbine bir qabat saban tóseıdi jáne ony qurǵaq otynmen toltyrady. Otynǵa kerosın nemese basqa janar-jaǵar suıyq quıady. Shuńqyrdyń eki jaq shetinen, qatar-qatar jınalǵan otyn men qabyrǵanyń arasynda, aýa jaqsy tartý úshin kólemi 15-20 santımetr bolatyn bos keńistik qaldyrady. Tómengi shuńqyrdy ylǵal bórenelerden turatyn belaǵashpen jabady da, onyń ústine ólekseni ornalastyrady. О́lekseniń eki jaq búıiri men ústine otyn, sosyn shymtezek ne tezek qalaıdy jáne tómengi shuńqyrdaǵy otyndy jaǵady.
Kúldi jáne basqa janbaǵan organıkalyq emes qaldyqtardy, sol jaǵylǵan jerindegi shuńqyrǵa kómedi.
11. Janýarlardyń ólimi, tiri organızmdermen jáne bıologııalyq tindermen (materıaldarmen) veterınarııalyq praktıkalyq jáne ǵylymı qyzmet pen eksperımentter nátıjesinde túzilgen bıologııalyq qaldyqtardy jaǵý arqyly joıý múmkin bolmaǵan jaǵdaıda, olardy mal kómindisinde (bıotermııalyq shuńqyrda) kádege jaratady.
12. Bıologııalyq (patologııalyq) materıaldy dıagnostıkalyq zertteý kezinde aýrý juqtyrǵan zerthanalyq janýarlardyń ólekseler, bıologııalyq tinder (materıal) zertteýlerdiń nátıjesine baılanysty kádege jaratylady.
Janýarlardyń asa qaýipti aýrýlarynyń qozdyrǵyshtary anyqtalǵan jaǵdaıda, zerthanalyq janýarlardyń ólekseleri, bıologııalyq tinder (materıal) jaǵylady nemese keıinnen zararsyzdandyrylǵan qaldyqtardy mal kómindisine (bıotermııalyq shuńqyrǵa) tastaı otyryp, 2 saǵat boıy 2,0 atmosferalyq qysymda avtoklav arqyly zararsyzdandyrady.
Janýarlardyń basqa aýrýlarynyń qozdyrǵyshtary anyqtalǵan jaǵdaıda jáne janýarlardyń ólekselerin, bıologııalyq tinderdi (materıaldy) zertteýde teris nátıje bergen kezde mal kómindisine (bıotermııalyq shuńqyrǵa) tastaıdy ne órteıdi.
13. Patogendi mıkroorganızmderdiń ósindilerimen jumys júrgizgende eksperıment kezinde janýarlardyń asa qaýipti aýrýlarynyń qozdyrǵyshtaryn juqtyrǵan jáne ólgen nemese óltirilgen janýarlardyń ólekselerin, bıologııalyq tinderdi (materıaldy) jaǵady nemese jaǵý múmkin bolmaǵan jaǵdaıda, keıinnen zararsyzdandyrylǵan qaldyqtardy mal kómindisine (bıotermııalyq shuńqyrǵa) tastaı otyryp, 2 saǵat boıy 1,5 atmosferalyq qysymda avtoklav arqyly zararsyzdandyrady
О́lgen nemese óltirilgen zerthanalyq janýarlardyń ólekselerin, eksperıment kezinde basqa aýrýlardyń qozdyrǵyshtary juqtyrylǵan bıologııalyq tinderdi (materıaldy) órteıdi, mal kómindisine (bıotermııalyq shuńqyrǵa) tastaıdy nemese et-súıek unyna qaıta óńdeıdi.
3. Janýarlardy ósirýdi, daıyndaýdy (soıýdy), janýarlardy, janýarlardan
alynatyn ónimder men shıkizatty saqtaýdy, qaıta óńdeý men ótkizýdi júzege asyratyn óndiris obektileriniń, veterınarııalyq preparattardy, jemshóp pen jemshóp qospalaryn óndirý, saqtaý jáne ótkizý jónindegi uıymdardyń qyzmeti prosesinde paıda bolatyn bıologııalyq qaldyqtardy kádege jaratý, joıý tártibi
14. Veterınarııalyq preparattardy óndirý, saqtaý jáne ótkizý jónindegi uıymdardyń qyzmeti prosesinde paıda bolatyn bıologııalyq qaldyqtar órteý arqyly joıylady.
15. Janýarlardy ósirýdi, daıyndaýdy (soıýdy), janýarlardy, janýarlardan alynatyn ónimder men shıkizatty saqtaýdy, qaıta óńdeý men ótkizýdi júzege asyratyn óndiris obektileriniń qyzmeti prosesinde paıda bolatyn bıologııalyq qaldyqtar (budan ári – óndiris obektileriniń bıologııalyq qaldyqtary) joıylady nemese zararsyzdandyrý (kóń, tósenish materıaldary, jemshóp qaldyqtary), zararsyzdandyrylǵan qaldyqtardy (veterınarııalyq konfıskattar, janýarlardy soıǵannan qalǵan qaldyqtar) mal kómindisine (bıotermııalyq shuńqyrǵa) tastaý, jemshóptik maqsattarǵa kádege jaratý nemese jaǵý arqyly kádege jaratylady.
16. О́ndiris obektileri bıologııalyq qaldyqtardy (kóń (sańǵyryq), tósenish materıaldar, jemshóp qaldyqtary) zararsyzdandyrýdy mynadaı ádisterdiń birimen júzege asyrady:
1) bıologııalyq (bıotermııalyq óńdeý, kompostırleý nemese uzaq saqtaý);
2) hımııalyq (hımııalyq zattarmen óńdeý);
3) fızıkalyq (termııalyq óńdeý nemese órteý).
17. Infeksııalyq aýrýlar paıda bolǵan jaǵdaıda osy kezeńde alynǵan kóńniń (sańǵyryqtyń) bárin bıologııalyq, hımııalyq nemese fızıkalyq fraksııalarǵa bólingenge deıin zararsyzdandyrady. Kóńdi (sańǵyryqty) jáne kóń aǵyndylaryn zararsyzdandyrý ádisin tańdaý paıda bolǵan epızootııalyq ahýaldy, aýrý qozdyrǵyshynyń túrin eskere otyryp aıqyndalady.
Janýarlardyń juqpaly aýrýlarymen aýyrǵanǵa kúdik týdyrǵan aýrý janýarlardyń tósenish materıaly jáne kóńi, sondaı-aq atalǵan janýarlardan alynǵan kóńmen jáne tósenish materıalymen birge turǵan tósenish materıalyn, kóńdi (sańǵyryqty) jaǵady.
Tósenish materıalyn, kóńdi (sańǵyryqty), aýyl sharýashylyǵy alqaptary úshin tyńaıtqysh bolyp tabylmaıtyn qoqysty, sondaı-aq qolaısyz pýnktterdi jaǵady.
Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2015 jylǵy 8 mamyrdaǵy Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №11003 bolyp engizildi.